Skip to main content

انسانشهر به دنبال ایجاد چه تغییری است؟

ما به‌دنبال ایجاد بسترهایی هستیم که به واسطۀ آن شهروندان بتوانند برای تأثیرگذاری در محیط زندگی‌‌شان قدمی بردارند. انتظار داریم با این اتفاق، ظرفیت شهروندان توسعه یابد و درنتیجه مشارکت مسئولانه و پایدار آن‎ها در محیط‌ زندگی‌شان افزایش پیدا کند.

در انسانشهر تلاش می‌کنیم تا شهروندان بتوانند افسار امورِ مرتبط با زندگی‌شان را به دست بگیرند. می‌خواهیم آن‌ها به‌عنوان صاحبان اصلی برنامه‌ها و طرح‌هایی شناخته شوند که بر زندگی‌شان اثر می‌گذارد. از نظر ما، رسیدن به «انسانشهر»، رسیدن به جامعه‌ای است که انسان‌ها در آن نقشی فعال و تأثیرگذار برای بهبود کیفیت زندگی خود و دیگران بازی می‌کنند.

منظور ما از «انسانشهر» چیست؟

در اسم‌گذاری مؤسسه و در معرفی پروژه‌های مختلفش، دو واژۀ «شهر» و «شهروند» برای ما واژه‌های برجسته و پررنگی هستند. ممکن است این دو واژه برای شما یادآور محیط شهری و ساکنانش باشد، اما ما در به‌کاربردن واژه‌های شهر و شهروند چنین منظوری نداریم. منظور ما از شهر، محل اجتماع انسان‌ها و منظورمان از شهروند، معنای عام آن، یعنی اعضای یک جامعه است.

بنابراین وقتی از «ارتقای ظرفیت شهروندان» برای تأثیرگذاری در محیط زندگی‌‌‌شان صحبت می‌کنیم، هم ساکنان شهرها و محله‌های شهری را در نظر داریم و هم ساکنان روستاها را. یعنی همۀ کسانی که در فضاهای کوچک و بزرگ، از قبیل مدرسه، سازمان، شهر و روستا زندگی جمعی دارند و می‌‎خواهند در محل تحصیل، کار یا زندگی خود تغییری ایجاد کنند.

ما به چه اصولی پایبندیم؟

  • به‌دنبال انجام کار درست و درست انجام ‌دادن کارها هستیم.
  • فرآیندمداری، شفافیت و احترام به تفاوت‌ها، شیوۀ عمل ما در اجرای پروژه‌ها است.
  • سعی می‌‌کنیم «مشارکتی کارکردن» در تعاملات درون ‌سازمانی و برون‌‌سازمانی‌‌مان نمود و جریان داشته باشد.
  • هر فرد و گروهی که از برنامه‌ها و تصمیمات مؤسسۀ ما تأثیر بپذیرد، حق دارد بر آنها تأثیر بگذارد.
  • به ظرفیت موجود در بین افراد، جوامع و گروه‌ها باور داریم و به آن احترام می‌‌گذاریم.
  • پیچیدگی و چالش موجود در کارها را فرصتی برای یادگیری می‌دانیم.
  • حق مالکیت را به رسمیت می‌شناسیم و آن را در کارها و برنامه‌هایمان لحاظ می‌‌کنیم.
  • پایان پروژه را پایان فرآیند و کار نمی‌دانیم. به همین دلیل، مراقب پایداری و اثرات جانبی اقدامات‌مان هستیم.

پیشینۀ ما

انسانشهر در سال ۱۳۸۷ شروع به کار کرد تا بتواند به سهم خود تأثیری در تغییر نگرش و رفتار شهروندان نسبت به محیط ‌زندگی‌شان داشته باشد. انسان و شیوۀ اثرگذاری مطلوب بر محیط ‌زندگی‌اش، موضوعی بود که مؤسسۀ ما پیرامون آن شکل گرفت.

چند دهه‌ای است که محیط‌زیست و مسائلِ تأثیرگذار بر کیفیت زندگی انسان‌ها، به دغدغه‌ای پررنگ در جامعۀ ما تبدیل شده و در این سال‌ها گروه‌های زیادی حول این موضوع شکل گرفته‌اند. گروه‌هایی که معتقدند ریشۀ مسائل محیط‌زیستی، کمبود دانش و آگاهی شهروندان، خلأ قوانین بازدارنده و همچنین نبود نظارت کافی در این حوزه است. به همین دلیل بیشتر گروه‌ها، به‌سراغ دو رویکرد «آموزشی» و «حفاظتی» رفته‌اند. انسانشهر هم در سال‌های آغاز به کارش، به‌واسطۀ تجارب اعضایش در حوزۀ آموزش محیط‌زیست و توسعۀ پایدار، برنامه‌هایی با این موضوع و با استفاده از رویکرد آموزشی اجرا کرد تا از این طریق، آگاهی شهروندان را نسبت به محیط زندگیشان افزایش دهد.

بعد از گذشت سه سال، در خلال پروژه‌ها و فعالیت‌ها با رویکرد و روش‌شناسی مشارکتی آشنا شدیم. آشناشدن با رویکرد مشارکتی باعث شد بفهمیم نکتۀ مهم در امر توسعه این است که برنامه‌‏ها با نیاز واقعی مردم سازگار باشند و مردم نقش اصلی را در برنامه‌ریزی، اجرا و ارزشیابی آن داشته باشند. به‌‌واسطۀ این آشنایی، فعالیت‌‎های مؤسسه را بازنگری کردیم. بعد از بازنگری متوجه خلأهایی در رویکرد و شیوۀ عمل‌مان شدیم. به همین علت تصمیم گرفتیم حوزۀ کاریمان را به‌جای آموزش و آگاه‌سازی، روی کارهایی متمرکز کنیم که نقش مردم و بهره‌مندان اصلی در آن پررنگ است و تلاش می‌کند کنترل منابع و قدرت اثرگذاری بر روی آن‌ها را به مخاطبان اصلی واگذار کند.

این تغییر رویکرد باعث شد که به‌صورت تدریجی، جنس و نوع فعالیت‌هایمان متناسب با رویکرد مشارکتی تغییر پیدا کند. سعی کردیم تا حد امکان بهره‌مندان اصلی پروژه‌‌ها را در فرآیند کار درگیر کنیم، واقعیت‌های آن‎ها را به رسمیت بشناسیم و برای ایجاد تغییر و اصلاح برنامه از سوی آن‎ها انعطاف لازم را داشته باشیم.

با این تغییرات، عمدۀ فعالیت‌های مؤسسه حول محور اجرای پروژه‎‌ها و برنامه‎‌های ارتقای ظرفیت متمرکز شده است.

    مشتریان ما

    بنا به مأموریتی که برای خودمان تعریف کرده‎ایم و بنا به خدماتی که می‌توانیم ارائه کنیم، سازمان‌ها، گروه‌ها و نهادهایی که در تعامل با شهروندان هستند یا برنامه‌هایی برای ارتقاء ظرفیت و توانمندی شهروندان دارند، می‌توانند مشتری خدمات ما باشند. اما اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم:

    • سازمانها و ارگانهای دولتی که علاقه‌مند هستند شهروندان را برای ایجاد تغییراتی در راستای مأموریت سازمانی خودشان به مشارکت بگیرند
    •  نهادهای عمومی مانند شهرداریها و سازمانهای زیرمجموعۀ آنها که فعالیتشان با زندگی شهروندان در ارتباط است
    • نهادهای محلی مانند شوراهای شهر، روستا و محله
    • شهروندانی که در قالب گروهها یا نهادهای محلیِ رسمی و غیررسمی علاقه‌مند به انجام فعالیت و ایجاد بهبود در محیط زندگی خودشان هستند
    • شرکتها و مؤسسات خصوصی یا دولتی که به‌دنبال ایده‌ها و طرح‌هایی برای انجام مسئولیت اجتماعیشان هستند
    • سازمان‌ها، سمنها، نهادهای مدنی و پروژههایی که برای اجرای برنامه‌های ارتقاء ظرفیت و توانمندسازی جامعۀ محلی، نیاز به همراهی یا همکاری دارند
    • دانشگاه‌ها، مدارس و مؤسساتی که علاقه‌مند به تقویت نقش شهروندی، مهارت‌های کارِ گروهی و برنامه‌ریزی مشارکتی در کودکان، نوجوانان و جوانان هستند
    • مؤسسات، سازمان‌ها و شرکت‌هایی که به‌دنبال تقویت کار گروهی و جلب مشارکت اعضاء و کارکنان خود در فرآیندها و امور سازمانی خود هستند.

    همکاران

    سید بابک موسوی‌نژاد
    سارا باقری
    سیما ببرگیر
    مهدی سلیمانی
    مائده صدیقی
    فهیمه خواجویی راد
    حبیب دانشور
    سمیرا هاشمی
    شقایق بهرامی
    گلاره مرادی
    ضحی شریف‌یزدی
    لی‌لی رازی